Thomas More Leiderschapsacademie

Leermodule Toekomstgericht onderwijs: De leider als trendwatcher en strateeg

 

Welk antwoord heeft jouw school op de fundamentele verschuivingen in de samenleving en durven jullie daarin een 'voorlopige' keuze te maken? Om succesvol te zijn of te blijven, moeten er een wenkend perspectief worden bepaald. Wat zijn de ontwikkelingen in de omgeving? Wat hebben leerlingen nodig om in die omgeving te functioneren? Hoe zorgen we ervoor dat onze leerlingen voorbereid zijn op de toekomst? Wat vraagt dit van ons als school? Waar staan we voor als school? Waar ligt onze specifieke kracht?

In de bijeenkomsten gaan we op zoek naar een onderbouwd kompas voor de school. De pijl van het kompas wijst naar de toekomst. Je leert om tot een krachtige profilering van je school te komen én we bieden de kennis en vaardigheden om deze profilering zowel intern als extern te communiceren.

 

De module wordt verzorgd door Jos Ahlers - mede auteur van ‘Generatie Z en de Vierde Industriële Revolutie’ - en Robert Mentink, managing partner en opleider van de Thomas More Leiderschapsacademie

 

Korte beschrijving bijeenkomsten ‘De leider als trendwatcher en strateeg’

De rode draad in alle bijeenkomsten is de lijn: theorie — toepassing — implementatie.

 

De eerste bijeenkomst zal twee fundamentele onderwerpen behandelen: ontwikkelingen in de maatschappij en perspectieven op leren.

  • De kenmerken van de vier industriële revoluties en de betekenis ervan voor het onderwijs. De eerste industriële revolutie begon in 1795 in Manchester en gaat over het ontstaan van fabrieken en de middenklasse. De tweede industriële revolutie begon in 1870 en is vooral bekend van de lopende band van Henry Ford en de massaproductie. De derde industriële revolutie in 1969 werd veroorzaakt door de intrede van elektronica en informatietechnologie. De vierde revolutie staat op het punt van beginnen (of is al begonnen) waarin door de samenvloeiing van een groot aantal digitale ontwikkelingen (zoals kunstmatige intelligentie en 'the internet of things') alles op de schop dreigt te gaan.
  • Perspectieven op leren over de verschillende leertheorieën. De deelnemers maken o.a. kennis met de volgende leertheorieën: conditionering, cognitivisme, behaviorisme, constructivisme, activity theorie en netwerkleren.

 

Vragen o.a.:

  • Hoe zijn de eerste drie revoluties terug te zien in de aard en werkwijze van de school?
  • Hoe zijn de eerste drie revoluties terug te vinden in de omgeving van de school en wat is de betekenis daarvan?
  • Vanuit welke visie wordt er op school gewerkt en welke leertheoretische 'brillen' zie je terug in de school?
  • Zijn er discrepanties tussen de visie in theorie en de visie in de praktijk?
  • Wat is de waarde van dit alles gezien de huidige en toekomstige maatschappelijke ontwikkelingen?

 

In de tweede bijeenkomst maken we kennis met Generatie Z en bekijken we de huidige en toekomstige ontwikkelingen in de samenleving vanuit hun perspectief. We maken ook een uitstapje naar toekomstige generaties.

 

Vragen o.a.:

  • Wat zijn de kenmerken van Generatie Z (digital natives), de eerste generatie die is geboren in een tijdsgewricht waarin de verregaande aanwezigheid van digitale technologie de norm is. De generatie die opgroeit en een 24/7 informatiemaatschappij?
  • Wat betekenen deze kenmerken voor het vormgeven van het onderwijsproces en het leren van leerlingen?
  • Wat betekenen de ontwikkelingen in de samenleving gecombineerd met de kenmerken van Gereatie Z voor het curriculum van de school?
  • Hoe kijkt deze generatie naar de ontwikkelingen in de maatschappij en wat betekent dit voor de relatie tussen school en omgeving?
  • 'Hallo piramidebouwers, de netwerkers nemen het over'
  • Wat betekenen deze kenmerken voor de huidige organisatie van de school? (organisatiekenmerken)

 

In de derde bijeenkomst gaan we aan de slag met de scenariomethode. Als scenarioplanners gaan de deelnemers aan de slag met het ontwikkelen van inspirerende en realistische toekomstscenario's. Dit op basis van verzamelde informatie uit de school en de informatie uit de eerste bijeenkomsten. Scenariodenken is een manier om het samenwerken, leren en onderzoeken op alle niveaus in de school te bevorderen. Hier kunnen ook andere stakeholders bij worden betrokken. Het scenariodenken kent drie fases: de analysefase, de ontwikkelingsfase en de reflectiefase.

 

Vragen o.a.:

  • Wat zijn de drijvende krachten die van belang zijn voor jouw school?
  • Welke vier scenario's zie je voor je?
  • Welk scenario is het meest waarschijnlijke scenario?
  • Hoe zal het meest waarschijnlijke scenario zich ontwikkelen en hoe kan je als school bijdrage aan een optimale toekomst?
  • Hoe kan het werken met scenario's een plaats krijgen in de school- en teamontwikkeling en de ontwikkeling van toekomstgericht onderwijs?

 

Het meest gewenste scenario wordt in deze bijeenkomst omgezet in een helder profiel voor de school. Een profiel is meer dan een instrument om de school aan de buitenwereld te presenteren. Een profiel geeft ook de eigen organisatie duidelijkheid over waar de school voor staat. Het helpt bij het aantrekken van de juiste leerlingen en medewerkers. Het is ook vaak een bron van trots: dit zijn wij en hier staan we voor.

 

Vragen o.a.:

  • Waarmee kunnen we ons onderscheiden nu en in de toekomst?
  • Waarom zouden leerlingen of medewerkers voor ons moeten kiezen?
  • Waar ligt onze kracht?
  • Wat maakt ons trots?
  • Hoe vertaal je het profiel naar een verhaal?
  • Welke middelen kun je intern inzetten om dit verhaal te vertellen?
  • Hoe wordt je zelf een geloofwaardige drager van dit verhaal?
  • Welke communicatiemiddelen zijn er passend in het huidige tijdsgewricht?

 

Tijdens deze bijeenkomst presenteren de deelnemers hun eigen verhaal waarin ze minstens aandacht besteden aan:

  • de visie op toekomstgericht onderwijs waaronder de visie op leren en leerprestaties en de visie op de schoolorganisatie.
  • de achtergronden van deze visie met aandacht voor de omgeving vanuit een inside-out en een outside-in perspectief .
  • de processtappen die zijn ondernomen en nog worden ondernomen om het samenwerken, leren en onderzoeken (teamontwikkeling) te bevorderen.
  • de vervolgstappen voor het verder vormgeven aan toekomstgericht onderwijs.
    De overige deelnemers en de begeleiders fungeren als critical friend vanuit verschillende perspectieven.